សិទ្ធិរបស់អ្នក! ជនមានពិការភាពជាប់ខ្លួន និងការពង្រឹងច្បាប់

Publications
8093.06

សិទ្ធិរបស់អ្នក! ជនមានពិការភាពជាប់ខ្លួន និងការពង្រឹងច្បាប់

មនុស្ស​ជាច្រើន​ដែល​មាន​ពិការ​ភាពជាប់ខ្លួន ត្រូវរងរបួសស្នាម ឬត្រូវបានសម្លាប់ដោយ​នគរបាល ។ អង្គការ Disability Rights California តស៊ូដើម្បីបញ្ចប់ការពាក់ព័ន្ធរបស់នគរបាលជាមួយនឹង​ជនមាន​ពិការភាពជាប់​ខ្លួន និងពង្រីក​សេវា​របស់ខ្លួននៅក្នុង​សហគមន៍ ដើម្បីធ្វើឲ្យអ្នកទាំងនោះមាន​សុវត្ថិភាព ។

មនុស្ស​ជាច្រើន​ដែល​មាន​ពិការ​ភាពជាប់ខ្លួន ត្រូវរងរបួសស្នាម ឬត្រូវបានសម្លាប់ដោយ​នគរបាល ។ អង្គការ Disability Rights California តស៊ូដើម្បីបញ្ចប់ការពាក់ព័ន្ធរបស់នគរបាលជាមួយនឹង​ជនមាន​ពិការភាពជាប់​ខ្លួន និងពង្រីក​សេវា​របស់ខ្លួននៅក្នុង​សហគមន៍ ដើម្បីធ្វើឲ្យអ្នកទាំងនោះមាន​សុវត្ថិភាព ។

នៅក្នុង​ឯកសារ​នេះមាន​និយាយអំពីអ្វីខ្លះជាសិទ្ធិ​របស់​ជនមានពិការ​ភាពជាប់ខ្លួន ពេលពាក់ព័ន្ធជាមួយ​នឹងនគរបាល ។ ខណៈពេលដែលការដឹងអំពីសិទ្ធិរបស់អ្នកអាចនឹង​ជួយការ​ពារអ្នកបាន អ្នក​ដឹងថាត្រូវ​ធ្វើបែបណាដែល​ប្រសើរ​បំផុត ក្នុងការ​ធ្វើឲ្យ​ខ្លួនអ្នក​មាន​សុវត្ថិភាព ។

1.  តើខ្ញុំមានសិទ្ធិអ្វីខ្លះ ពេល​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​នគរបាល?

ពិការភាពរបស់អ្នក អាចធ្វើឲ្យអ្នកជួបការ​លំបាក ក្នុងការធ្វើ​តាមបញ្ជារបស់នគរបាល ។ ឧទាហរណ៍ មនុស្សថ្លង់ ឬពិបាកស្តាប់ អាច​ស្តាប់​មិនឮថានគរបាលនិយាយអ្វីខ្លះ ។ មនុស្ស​ដែល​មានពិការភាព​រាងកាយ អាចពិបាកធ្វើតាមបញ្ជារបស់នគរបាល ឲ្យក្រាបលើដី ។ មន្ត្រីនគរបាល​អាចគិតខុស ពេលឃើញអាកប្បកិរិយាខុសប្រក្រតី, ឃើញមនុស្សនិយាយមិនច្បាស់ ឬមានរាងកាយរញីរញ័រ របស់ជនពិការ ថានេះគឺជាទង្វើគម្រាមកំហែង ។

នគរបាល​ត្រូវ​ធ្វើ​តាម​ ច្បាប់​ជនមានពិការភាព​អាមេរិកាំង (ADA, Americans with Disabilities Act)។ ត្រង់​នេះមាន​ន័យថា មន្ត្រីនគរបាល​មិនអាច​ប្រព្រឹត្តិរើស​អើង​ចំពោះ​ជនមានពិការភាពឡើយ ។1 ក្នុងនាម​ជា​ជនមាន​ពិការ​ភាព​ជាប់ខ្លួន អ្នក​មានសិទ្ធិ​ស្នើសុំឲ្យមាន “ការ​សម្រួល​ដែល​សមហេតុសមផល” នៅពេលពាក់ព័ន្ធជាមួយនឹង​នគរបាល ។ ត្រង់នេះ មានន័យថា អ្នក​ស្នើសុំឲ្យ​នគរបាល ប្តូររបៀបរបបប្រព្រឹត្តរបស់ខ្លួន ដែល​តែងអនុវត្ត ដើម្បីឲ្យមាន​ភាពយុត្តិធម៌​ចំពោះអ្នក ។ ទាំងអស់នេះ គឺជាឧទាហរណ៍នៃការសម្រួល ដែលអ្នក​អាចស្នើសុំឲ្យ​នគរបាលធ្វើ ៖

  • និយាយដោយស្រួល​, និយាយតិចៗ
  • ផ្តល់​ឧបករណ៍ និងសេវា​បកប្រែភាសា ដើម្បីជួយអ្នកក្នុងការ​និយាយគ្នា
  • អនុញ្ញាតឲ្យនរណាម្នាក់​ភ្ញោច ដោយសារតែថប់អារម្មណ៍ ជាជាងគិតថា ជននោះកំពុងធ្វើអ្វីដែលមិនល្អ
  • ប្រើពាក្យងាយៗ ជាជាងពាក្យពិបាកៗ
  • ទុកពេលបន្ថែមឲ្យជនមានពិការអាច​យល់បាននូវបញ្ជារបស់នគរបាល
  • សួរបុគ្គលដែល​ពិបាក​ធ្វើចលនា ថាត្រូវជួយគាត់បែបណាក្នុងការបម្លាស់ទី ហើយសូមប្រុងប្រយ័ត្នកុំធ្វើឲ្យ​ខូចខាតឧបករណ៍ជំនួយការ​ធ្វើ​ចលនារបស់គាត់ ។

ការប្រាប់​ឲ្យ​នគរបានដឹងថា អ្នកមាន​ពិការ​ភាពជាប់ខ្លួន ហើយត្រូវការ​ឲ្យមាន​ភាពសម្រួល​សមរម្យ ​អាច​ជួយឲ្យអ្នក​មាន​ឱកាស​ល្អក្នុងការ​ស្ថិតក្នុង​សុវត្ថិភាព ។

2.  តើខ្ញុំមានសិទ្ធិអ្វីខ្លះ បើខ្ញុំត្រូវ​ប្រឈម​ជាមួយនគរបាលនៅសាលារៀន?

ជាធម្មតាមន្ត្រីនគរបាលជាអ្នក​ឆ្លើយ​តប​ចំពោះ​បញ្ហា​តូចតាច​នៅសាលា ជាជាងទុកឲ្យឪពុកម្តាយសិស្ស ឬគ្រួជាអ្នក​ដោះស្រាយ ។ ជាអកុសល សិស្សស្បែក​ខ្មៅដែល​មានពិការ​ភាពជាប់ខ្លួន ទំនងជា​ប្រឈម​ជាមួយនឹង​នគរបាលនៅសាលា ច្រើន​ជាងសិស្សមានពិការភាព​ស្បែក​ស ។ ការ​ប្រឈមនេះ អាច​បង្ករគ្រោះថ្នាក់ ។

សិស្ស​ដែល​មាន​ពិការ​ភាពជាប់​ខ្លួន មានសិទ្ធិ​ស្នើសុំឲ្យ​មាន​ការ​សម្រួល​សមរម្យនៅសាលា បូករួមទាំង​ការ​សម្រួល​ពេល​ប្រឈម​ជាមួយ​នឹង​នគរបាលផងដែរ ។ ឧទាហរណ៍ បុគ្គលិក​សាលា និងនគរបាល អាច​ត្រូវ​ធ្វើ​ការ​កែប្រែ ដើម្បី​ជួយសិស្ស បើវាមានចែងនៅក្នុង​ផែនការអប់រំតម្រូវតាម​ស្ថានភាពបុគ្គល (IEP, Individualized Education Plan) ឬផែនការ 504 របស់សិស្សនេះ ឬបើពួកគេ​ដឹងថា សិស្សនោះជាជនមាន​ពិការ​ភាពជាប់​ខ្លួន ។
ចំណុច​នេះ អាច​រួមបញ្ចូលនូវ ៖

  • ទូរស័ព្ទហៅអ្នក​មើលថែសិស្សសិន មុននិយាយជាមួយសិស្សរូបនោះ
  • ត្រូវ​ធានាថា អ្នកមើលថែសិស្សមានវត្តមាន មុនពេលឆែកខ្លួនសិស្ស ឬឆែកឥវ៉ាន់សិស្ស
  • ធ្វើឲ្យ​ស្ថានការណ៍ស្ងប់សិន មុនហៅនគរបាល និង
  • ផ្តល់​ការ​ថែទាំសុខភាពសិស្សផ្នែកវេជ្ជសាស្រ្ត ឬផ្នែក​សុខភាពផ្លូវចិត្តឲ្យបានត្រឹមត្រូវ មុនពេលហៅនគរបាល ។

3.  តើ​ខ្ញុំ​មាន​សិទ្ធិ​អ្វីខ្លះ បើ​សិនជាមាន​នរណាម្នាក់ហៅនគរបាល ជំនួសខ្ញុំ?

នគរបាលមិនមែនសុទ្ធតែជាជម្រើសដ៏ប្រសើរ​បំផុតឡើយ ក្នុងការ​ឆ្លើយ​តប​ស្ថានភាពអាសន្នចំពោះបញ្ហាវេជ្ជសាស្រ្ត ឬសុខភាពផ្លូវចិត្ត ។ និយាយជាមួយមិត្តភក្តិ គ្រួសារ ឬអ្នក​ដទៃ ដែលអ្នក​ជឿទុក​ចិត្ត អំពីវិធីដែល​អ្នក​អាច​ជួយខ្លួនអ្នកបាន ឬរបៀបដែល​អ្នក​ដទៃអាច​ជួយអ្នក​ ក្នុងពេលមានវិបត្តិ ។ ជម្រើសផ្សេងទៀត មានដូចជាការហៅទូរស័ព្ទទៅលេខ 988 ឬហៅទូរស័ព្ទទៅកាន់ក្រុម​ឆ្លើយតបវិបត្តិ ប្រចាំតំបន់រស់នៅរបស់អ្នក ។

បើ​មាន​នរណាម្នាក់​ហៅនគរបាលជំនួស​អ្នក ដោយសារ​ស្ថានភាព​អាសន្ន ត្រូវ​ធានាថា បុគ្គល​រូបនោះ​ដឹងអំពី​ស្ថានភាព​ពិការ​ភាពរបស់អ្នក​, ស្ថានភាព​វេជ្ជសាស្រ្តរបស់អ្នក, ឬភាពសម្រួលដែល​អ្នក​ត្រូវ​ការ ។ ត្រូវ​ប្រាប់​នគរបាល​ឲ្យ​ដឹងថា អ្នកមិនបង្ករការគម្រាមកំហែងចំពោះពួកគេឡើយ ហើយអ្នក​ក៏មិនមែនប្រឆាំងនឹង​នគរបាលដែរ ។ បើ​អ្នក​មិនអាច​ពន្យល់​ស្ថានភាពនេះ ដល់នគរបាលបានទេ រកនរណាម្នាក់ឲ្យ​ជួយប្រាប់ជំនួសអ្នក ។ អ្នក​ក៏អាច​ពាក់​ខ្សែដៃក្រើនរំឭកអំពីវេជ្ជសាស្រ្ត ឬកាន់​ប័ណ្ណរំឭកអំពី​វេជ្ជសាស្រ្ត ដែល​អាច​ឲ្យ​នគរបាល​ឲ្យដឹងថា អ្នក​មានពិការភាពជាប់ខ្លួន ហើយ​ត្រូវការ​ឲ្យមាន​ភាព​សម្រួល​សមរម្យ ។

ច្បាប់​សម្រួល​សមរម្យ ក៏នៅតែអាច​ប្រើបានដែរ បើទោះបីជាអ្នក​ត្រូវ​នគរ​បាល​ចាប់​ខ្លួនក៏ដោយ ។ ឧទាហរណ៍ បើ​ខ្នោះដៃ ធ្វើឲ្យ​អ្នកឈឺ ត្រូវ​ប្រាប់នគរបាលឲ្យ​បានដឹង ។ នគរបាលមិនត្រូវបានតម្រូវឲ្យ​ដាក់ខ្នោះដៃអ្នក​ឡើយ ហើយពួកគេ​ត្រូវ​គិតរកវិធីផ្សេង បើ​សិនជា​ខ្នោះដៃវាធ្វើឲ្យ​ពិការភាព​របស់អ្នកចុះដុនដាប ។

ក្រោយពេល​អ្នក​ប្រឈម​ជាមួយ​នគរបាល អ្នក​អាច​ស្នើសុំ​សំណៅរបាយការណ៍មួយច្បាប់​របស់នគរបាលមករក្សាទុក ។ បើអាច ត្រូវ​សួរឈ្មោះ និងស្លាកលេខ​របស់នគរបាលរូបនោះផងដែរ ។

សូមកុំភ្លេចថា អ្នកមាន​សិទ្ធិ​ស្ថិតនៅ​ស្ងៀម​ស្ងាត់ ហើយសុំនិយាយ​ជាមួយ​មេធាវី ។ បើអ្នក​មាន​សំណួរអំពីការ​ប្រឈម​ជាមួយ​នគរបាល សូមហៅទូរស័ព្ទមកកាន់ផ្នែក​ទទួល​សំណុំរឿង​របស់យើងខ្ញុំ តាមលេខ (800) 776-5746 ឬអ្នក​ប្រើ TTY សូមហៅមកលេខ (800) 719-5798 ។ នេះគឺជាព័ត៌មានអំពីបណ្តឹងផ្លូវច្បាប់របស់ DRC ចំពោះការ​ប្រើ​អំណាចហួសកម្រិត ។

ធនធាន​បន្ថែម ៖

 

ការបដិសេធ៖  ការបោះពុម្ភផ្សាយនេះគឺជាព័ត៌មានផ្លូវច្បាប់តែប៉ុណ្ណោះ ហើយមិនមែនជាការណែនាំផ្លូវច្បាប់អំពីស្ថានភាពបុគ្គលរបស់អ្នកទេ។ វា​គឺ​ជា​បច្ចុប្បន្ន​កាល​បរិច្ឆេទ​បាន​ប្រកាស។ យើងព្យាយាមធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពសម្ភារៈរបស់យើងឱ្យបានទៀងទាត់។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយច្បាប់កំពុងផ្លាស់ប្តូរជាទៀងទាត់។ ប្រសិនបើអ្នកចង់ធ្វើឱ្យប្រាកដថាច្បាប់មិនបានផ្លាស់ប្តូរ សូមទាក់ទង DRC ឬការិយាល័យច្បាប់ផ្សេងទៀត។

  • 1. ក្រសួង យុត្តិធម៌នៃនាយកដ្ឋានសិទ្ធិពលរដ្ឋផ្នែកសិទ្ធិ​ជនមានពិការភាព, សំណួរ​ចោទសួរញឹកញាប់អំពីច្បាប់ជនមានពិការភាព​អាមេរិក និងការ​ពង្រឹង​ច្បាប់ https://www.ada.gov/qanda_law.pdf

 

 

Click links below for a downloadable version.